reklama

Urodzony w Dąbrowie Tarnowskiej generał nie bał się mówić, co myślał

Jerzy ReuterZaktualizowano 
Generałowie: Marian Kukiel, Kazimierz Sosnkowski i Stanisław Kopański w 1944 roku Londynie
Generałowie: Marian Kukiel, Kazimierz Sosnkowski i Stanisław Kopański w 1944 roku Londynie fot. wikipedia
"Wobec obfitych i szczegółowych informacji niemieckich o odnalezieniu wielu tysięcy zwłok oficerów polskich pod Smoleńskiem i kategorycznego twierdzenia, że zostali oni wymordowani przez organa sowieckie, wiosną 1940 roku, zachodzi konieczność zbadania odnalezionych grobów masowych i sprawdzenia przytoczonych faktów przez właściwą instytucję międzynarodową, jaką są władze Międzynarodowego Czerwonego Krzyża.

Rząd Polski podejmie kroki w stosunku do tej instytucji o wysłanie na miejsce, na którym miała się dokonać rzeź polskich jeńców wojennych" - napisał w specjalnym komunikacie, wydanym na wieść o zbrodni w Katyniu, generał dywizji przy Rządzie Polskim, późniejszy minister obrony narodowej, Marian Kukiel.

Generał Włodzimierz Marian Kukiel urodził się 15 maja 1885 roku w Dąbrowie Tarnowskiej. Był synem Adolfa i Heleny ze Sroczyńskich. Ojciec Mariana był powstańcem styczniowym, a matka córką dziedzica majątku w Bolesławcu.

W 1895 roku, dziesięcioletni Marian Kukiel podjął naukę w tarnowskim gimnazjum, gdzie niemal od pierwszych dni zapałał wielką pasją do literatury i historii. Wraz z kolegami stworzył koło samokształceniowe i bardzo szybko związał się z PPS, środowiskiem krakowskiego czasopisma "Naprzód" i został członkiem gimnazjalnej organizacji Promieniści.

Po ukończeniu gimnazjum i zdaniu w 1903 roku matury, rozpoczął studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Franciszka Józefa we Lwowie. Od bardzo młodych lat angażował się w działalność rewolucyjną i niepodległościową, a w wieku 19 lat został głównym sekretarzem lwowskiej Organizacji Promienistych i Organizacji Nieprzejednanych. Jednocześnie, nie zaniedbując pracy politycznej, kontynuował studia pod kierunkiem profesora Szymona Askenazego.

W 1904 roku Marian Kukiel wszedł w skład Komendy Głównej organizacji Nieprzejednani, z ramienia której został komendantem miasta Lwowa. Pod koniec 1905 roku został aresztowany i osadzony w więzieniu w Piotrkowie Trybunalskim. W 1908 roku we Lwowie, wraz z Mieczysławem Dąbkowskim, Władysławem Sikorskim, Kazimierzem Sosnowskim i Józefem Piłsudskim założył Związek Walki Czynnej, w którym otrzymał stanowisko szefa Komisji Regulaminowej, a dwa lata później współorganizował Związek Strzelecki "Strzelec". W tym czasie pracował naukowo i pisał prace historyczne.

W związku Strzelec złożył egzaminy oficerskie i wziął czynny udział w utworzeniu w 1912 roku Polskiego Skarbu Wojskowego i Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych. Jednocześnie publikował w wielu czasopismach niepodległościowych, wydawał broszury o tematyce wojskowej i obywatelskiej. Proponował wiele bardzo nowatorskich rozwiązań - m.in. objęcie służbą wojskową dzieci w wieku 10-14 lat i zaciąg kobiet do służby w organizacjach militarnych.

Po wybuchu pierwszej wojny światowej, nie zważając na zły stan zdrowia, został powołany na funkcję szefa sztabu okręgu lwowskiego organizacji Strzelec, a następnie przeszedł do Departamentu Wojskowego Naczelnego Wodza Komitetu Narodowego. Na rozkaz marszałka Piłsudskiego wyjechał na Węgry, gdzie badał nastroje społeczno-polityczne w związku z tworzonym tam Legionem Węgierskim, mającym iść z pomocą Polsce. Dzięki pełnionym obowiązkom zaprzyjaźnił się z generałem Władysławem Sikorskim.

W styczniu 1915 roku wyruszył na front. Był dowódcą baonu 7. pp Legionów w bitwie pod Kostiuchnówką. Do kryzysu przysięgowego ukończył z wyróżnieniem niemiecki kurs oficerów sztabu generalnego i został komendantem Szkoły Podchorążych, z uczniami której wziął czynny udział w 1918 roku w rozbrajaniu niemieckich żołnierzy.

Po odzyskaniu przez Polskę długo wyczekiwanej niepodległości, Marian Kukiel natychmiast wstąpił do Wojska Polskiego i rozpoczął służbę w Sztabie Generalnym. Był już wtedy pułkownikiem. Mając zaledwie 33 lata piastował bardzo poważne funkcje w Wojsku Polskim, będąc komendantem Szkoły Podchorążych i zastępcą komendanta Szkoły Wojennej Sztabu Generalnego - wykładał historię wojskowości polskiej.
W kwietniu 1920 roku Marian Kukiel objął dowodzenie nad 51. pułkiem piechoty i wyruszył na front wschodni, gdzie toczyła się wojna polsko-bolszewicka. Za wybitne dowództwo i osobistą odwagę na polu walki Kukiel został odznaczony zaszczytnym Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari.

Po bitwie warszawskiej i zakończeniu wojny układem brzeskim, Marian Kukiel opisał szczegółowo przebieg całej kampanii. Pracę Kukiela Piłsudski uznał za pamflet. Marszałka oburzał przede wszystkim fakt, że Kukiel nie stanął do otwartej z nim polemiki, lecz wykazał popełniane przez Naczelnego Wodza strategiczne błędy - nazwał je strategicznymi nonsensami - i uznał generała Rozwadowskiego za głównego dowódcę wygranej bitwy. Konflikt Kukiela z Piłsudskim nie miał jednak większego znaczenia w dalszej karierze, która rozwijała się aż do przewrotu majowego w 1926 roku. Po tym wydarzeniu odszedł z wojska i pracował naukowo na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Po wybuchu drugiej wojny światowej generał Kukiel zgłosił się na ochotnika do wojska i został komendantem miasta Tarnowa, a następnie komendantem miasta Dębicy. Po wycofaniu się przed wrogiem dotarł do Lwowa i wziął udział w jego obronie. Jesienią 1939 roku przedostał się z innymi oficerami do Francji i tam został powołany przez generała Władysława Sikorskiego na funkcję zastępcy ministra spraw wojskowych. Dowodził podczas ewakuacji polskich żołnierzy z Francji na Wyspy Brytyjskie. Tam pełnił funkcję dowódcy Obozów i Oddziałów Polskich w Szkocji, przemianowanych na I Korpus Polski, a 24 września 1942 roku został mianowany przez Naczelnego Wodza na ministra obrony narodowej i pozostał na tym stanowisku aż do 1949 roku.

Podczas powstania warszawskiego starał się o jak największą pomoc dla powstańców, zabiegając w sztabie o częste zrzuty samolotowe nad płonącą Warszawą. Pozostając na emigracji, prowadził badania historyczne i publikował prace naukowe. Był prezesem Zarządu Polskiego Towarzystwa Naukowego i Zarządu Instytutu Historycznego im. Generała Władysława Sikorskiego.

Zmarł w rocznicę bitwy warszawskiej 15 sierpnia 1973 roku. Pochowany jest na cmentarzu w Kensel Green. Do historii Polski przeszedł nie tylko jako wybitny żołnierz i polityk, ale też historyk, jeden z najwybitniejszych znawców epoki napoleońskiej w Europie.

(za Mateusz Olejnik - "Generałowie Wojska Polskiego - synowie ziemi tarnowskiej")

Flesz - nowi marszałkowie Sejmu i Senatu, sukces opozycji

Wideo

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3